Τοπικά έθιμα

Κρητικές Μαντινάδες

Οι Μαντινάδες είναι η πιο συνηθισμένη μορφή λαϊκού τραγουδιού και αποτελούν ποιητικό είδος διαδεδομένο σε ολόκληρη την Κρήτη.  Η Κρητική μαντινάδα είναι δίστιχο με δεκαπεντασύλλαβους και ομοιοκατάληκτους στίχους στην διάλεκτο της Κρήτης. Κάθε μαντινάδα έχει αυτοτελές νόημα
παρά την περιορισμένη έκταση της. Υπάρχουν ωστόσο και οι μαντινάδες που λέγονται σε απάντηση άλλης μαντινάδας. Στην περίπτωση αυτή η μια συμπληρώνει την άλλη και δεν ισχύει ο κανόνας του αυτοτελούς νοήματος.

Η μαντινάδα είναι ο ξεχωριστός τρόπος με τον οποίο  οι νέοι, οι γέροι και τα παιδιά της Κρήτης έχουν τη δυνατότητα να εκφράζουν κάθε στιγμή  τη πληθώρα και τη διαφορετικότητα των συναισθημάτων  τους, τον πόνο, τη χαρά, την προσμονή, τη λαχτάρα, τον έρωτα, τον θυμό, την εκδίκηση, τη νοσταλγία.

Εχουν ειπωθεί και συνεχίζουν να λέγονται χιλιάδες μαντινάδες για κάθε εκδήλωση της ανθρώπινης ζωής. Οι περισσότερες αφορούν την αγάπη και τον έρωτα αλλά δεν λείπουν οι σατυρικές, της ξενιτιάς, διδακτικές, πειρακτικές, του αρραβώνα και του γάμου, για θέματα της καθημερινότητας
και φυσικά για τον θάνατο και την απώλεια αγαπημένων προσώπων.

Κρητικοί χοροί

cretan-dances

Υπάρχουν 5 είδη χορών, ο καθένας έχει τοπικό χαρακτήρα, και τους συναντά κανείς στα περισσότερα μέρη της Κρήτης.

Η στάμνα του κλήδωνα

klidonas

Είναι μια μαντική διαδικασία τον μήνα Ιούνιο, για τους εφήβους των δύο φύλων. Αγόρια και κορίτσια συγκεντρώνονται σε κάποιο από τα πηγάδια του χωριού και κρυφά χαράζουν στο φλοιό φρούτων το όνομα του συντρόφου που ποθούν.

Τα φρούτα ρίχνονται σε μια στάμνα που δένεται και κατεβάζεται στο πηγάδι όπου θα μείνει όλη νύχτα στο ‘’αμίλητο νερό’’. Την επομένη, η παρέα συγκεντρώνεται πάλι και διαβάζονται ένα ένα τα χαραγμένα ονόματα στα φρούτα.

Επειδή στην παρέα γνωρίζουν περίπου ποιοι είναι κρυφοερωτευμένοι, οι πιο επιτήδειοι επιδίδονται σε αυτοσχέδια τραγουδιστά… δίστιχα, ειρωνικά και ρομαντικά σε ότι αφορά το υποτιθέμενο ζευγάρι χωρίς όμως να αναφέρεται ποτέ το όνομα της κοπέλας ή του αγοριού, μέσα σε μια ατμόσφαιρα γέλιων, πειραγμάτων και υπονοούμενων.

Τα καρναβάλια

Το καρναβάλι γιορτάζεται στην αυστηρά εθιμοτυπική Κρήτη όπως σε όλες τις χώρες που διατηρούν το πανάρχαιο αυτό συνήθειο της μεταμφίεσης που επιτρέπει τη δημόσια προβολή των σεξουαλικών απωθημένων σε υπερβολική και ειρωνική μορφή. Απολύτως όλα τα χωριά της Κρήτης συμμετέχουν στο καρναβάλι με αυθόρμητες μεταμφιέσεις και επισκέψεις σε σπίτια , που είναι αναγκασμένα να τους δεχτούν.

Οι μασκαρεμένοι δεν μιλούν για να μην αναγνωριστεί η φωνή τους και κάνουν διάφορες πρόστυχες παντομίμες χωρίς ποτέ όμως να πειράξουν τους οικοδεσπότες. Απαιτούν βέβαια μεζέδες, γλυκά και κρασί με χειρονομίες και μουγκρίσματα.

Εκτός από το ‘’οικιακό’’ καρναβάλι υπάρχει βέβαια και το συλλογικό του οικισμού όπου συμμετέχουν, όλοι οι κάτοικοι και που σε πολλές περιπτώσεις διέπεται από μια τελετουργία, μοναδική στην Κρήτη, η προέλευση της οποίας δεν μπόρεσε να ανιχνευτεί έως σήμερα. Εμφανίζονται επίσης καινοτομίες στη σύνθεση και στη ροή του καρναβαλιού, εφήμερης όμως διάρκειας.

Φυλακτά

amulets

Το έθιμο του φυλακτού που φέρει μαζί του ένα άτομο, έναντι οποιασδήποτε μορφής κακού που μπορεί να προκύψει ανά πάσα στιγμή, είναι πανανθρώπινο.

Το φορητό μικρό φυλακτό από μέταλλο ή πανί περιέχει διάφορα ψήγματα ιερών ή συμβολικών υπολειμμάτων. Μπορεί όμως να είναι ένα μόνο αντικείμενο όπως το ‘’κωσταντινάτο’, ένα χάλκινο κυρτό βυζαντινό νόμισμα (11ος-13ος αιώνας) που παριστάνει τον Αυτοκράτορα και την Παναγία που τον στέφει.

Ο λαός πίστεψε ότι η σχηματική αυτή παράσταση ταυτίζονταν με τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο και τη σύζυγο του Ελένη που δημιούργησαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και προστατεύουν το λαό τους.